Chiếc ví có phép lạ
    
Truyện thơ

1
Ta, con người, như Bairơn đã nói,
Đúng là con rất khó hiểu - Hàng ngày
Ta cay cú luôn mong tìm thay đổi.
Để làm gì? Để rồi lại chán ngay.
Và cứ thế, ta bắt ta mệt mỏi
Chạy theo nhiều những quả bóng đang bay.
Nói tóm lại, chúng ta, thưa các bạn,
Rất chóng thích để lại rồi chóng chán.

2
Tôi cũng thế, gần ba mươi năm chẵn
Viết, dịch thơ, in mấy chục tập liền,
Rồi thấy chán, quay sang nghề truyện ngắn,
Không quá tồi, và cũng được người khen.
Thế mà bỗng không đâu tôi phát bẳn
Bỏ giữa chừng, dù tay bút đang lên.
Vậy thì tôi muốn gì? Tôi chẳng biết.
Hay gác bút mà rửa tay, ngừng viết?

3
Vâng, có lẽ. Tôi chán văn, chán dịch.
Chán làm thơ. Chán phụ nữ. Chán đời.
Được in báo, tôi không còn thấy thích.
Tôi chán mình - một ông lão dở hơi,
Tuổi mới quá năm mươi nhưng ục ịch,
Xa lánh đời, xa lánh chốn ăn chơi...
Hay tại béo mà tôi thành tắc tị?
Đã bao giờ bạn thế này chưa nhỉ?

4
Nhưng dẫu sao, do không quen nhàn nhạ,
Tôi bỗng nhiên nảy ý định: bây giờ
Vẫn cứ viết, viết dung hòa tất cả,
Thử sức mình qua truyện, ký bằng thơ.
Sao, lại thơ? Lại thơ ư? Khổ quá!
Ai lúc này còn tâm trí mộng mơ!
Không có anh, dân nước ta đã khổ.
Còn chưa nói anh từ thơ năm nọ.

5
Vâng, tôi biết, xin đừng lo vô cớ.
Tôi viết chơi, viết để đấy thôi mà.
Không gửi báo, không ai xem, đừng sợ.
Họa sau này khi tôi chết, người ta
Có đem in, thì coi như sự nhỡ,
Tôi không còn, bạn cũng thế, thành ra
Chẳng hại ai, mà chắc gì ai đọc?
Ai nỡ trách một đôi lời tán dóc?

6
Vậy là tôi lại theo đường truyện ngắn,
Truyện bằng thơ, nghe mà khiếp. Viết gì?
Đủ mọi chuyện. Nhưng một điều chắc chắn
Là hoàn toàn không có chuyện lâm ly.
Toàn chuyện vui, không cao sang, giáo huấn,
Không chuyện tình phức tạp, dẫu nhiều khi...
Nhưng mà thôi, đọc truyện này, các bạn,
Tôi cam đoan, không quá ư buồn chán.

7
Đêm tháng Bảy, gió hây hây thổi nhẹ,
Dưới ánh trăng, cây đứng ngủ la đà.
Đồng mới gặt, nghe buồn buồn tiếng dế.
Ngọn núi mờ một mảng tối xa xa...
Một cảnh đẹp và nên thơ, hẳn thế,
Nhưng anh chàng nhân vật của chúng ta
Chẳng còn chút tâm trí nào ngắm cảnh,
Vì đang bận một mối lo canh cánh.

8
Đã bao giờ bạn hết tiền chưa nhỉ?
Một mối lo dung tục, rất đời thường,
Thế mà luôn bám theo ta không nghỉ,
Khiến ta buồn, thành bất lực, đáng thương.
Đến cái mức nhiều khi ta cứ nghĩ
Bọn nhà giàu toàn một lũ bất lương
(Là cái bọn ta muốn thành, không nổi.
Nghèo rất hèn, dẫu không là tội lỗi).

9
Vâng, anh bạn của chúng ta nghĩ thế,
Tuổi ba lăm, tư cách tốt, rất hiền,
Rất yêu vợ, một cô nàng xinh trẻ,
Không ít người còn ví đẹp như tiên.
Mà đã tiên thì than ôi, không thể
Cam cảnh nghèo, cần đủ thứ, tất nhiên.
Chồng phải lo, lo đâu không cần biết.
Lo không được thì coi như chấm hết!

10
Và cứ thế, anh ta đi, lo nghĩ
Biết tìm đâu khoảng ba, bốn triệu đồng
Mua cho vợ cái mobile kiểu ý.
Cái vợ đòi, ai dám nỡ nói không?
Bỗng bất chợt thấy trên đường chiếc ví,
Mở ra nhìn, các vị đoán ra không:
Ví lép kẹp, có một tờ giấy bạc
Loại trăm nghìn, ngoài ra không gì khác.

11
Khi nhặt được của rơi, người tử tế
Sẽ nghĩ ngay tới việc nộp lên đồn
(Dù không phải không ít nhiều tiếc rẻ).
Đó là điều ta vẫn dạy cháu con.
Vâng, đúng vậy, anh chàng này có thể
Nghĩ rằng mình cũng nên trả thì hơn.  
Tiếc lúc ấy đồn xa, trời lại tối.
Mai giao nộp cho công an, chưa vội.

12
Đêm, uể oải mân mê tờ giấy bạc,
Anh định cho vào ví, bỗng chau mày:
Khi mở ra, lại thấy tờ bạc khác,
Cũng trăm nghìn như tờ giữ trên tay.
Sao thế nhỉ? Anh giật mình, ngơ ngác.
Hay nhìn nhầm, hay quái quỉ gì đây?
Đúng lúc nãy chỉ một tờ tất cả.
Giờ bỗng dưng hóa thành hai, thật lạ!

13
Rồi đóng cửa, bật hết đèn, lặng lẽ
Tay run run rút tờ bạc, giật mình,
Anh lại thấy một tờ y như thế
Đang nằm chờ trong ví, nghĩ mà kinh.
Rồi rút tiếp, rút tiếp thêm, cứ thế
Vứt đầy giường những tờ bạc mới tinh.
Cho đến chẵn ba mươi tờ, dừng lại,
Anh gấp ví, tay ôm đầu sợ hãi.

14
Xin được hỏi: Bạn có tin ma quỉ,
Tức là tin vào phép lạ ấy mà?
Tôi, thú thật, cũng hơi tin một tý
(Tôi đã từng viết không ít truyện ma).
Niềm tin ấy không hại ai, thậm chí
Còn làm đời thêm phong phú. Chúng ta
Trong vô thức luôn tin vào phép lạ,
Nếu nhờ nó thành giàu thì thích quá.

15
Gì thích hơn khi suốt đời đói khổ
Ta được tiên (hay quỉ) tặng túi thần,
Mỗi lần mở lại thấy ngay trong đó
Nào bạc vàng, nào quần áo, thức ăn.
Cũng thật thích khi vợ già, cau có
Bỗng ít lời, thành xinh, trẻ... vân vân.
Nhưng rất tiếc, cuộc đời này buồn tẻ
Gặp phép lạ, gặp ma không phải dễ.

16
Thế mà tôi đã gặp ma rồi đấy
(Chắc là do tôi ăn ở hiền lành)
Cả ngày nhỏ, cả bây giờ cũng vậy.
Chuyện rất dài, có đem kể, nhiều anh
Sẽ to tiếng, bảo tôi đùa xằng bậy.
Nên phải đành im lặng, nói loanh quanh.
Tức là im, không nói gì, xin lỗi,
Do bí vần, phải ép từ, rất chối.

17
Các bạn biết, trong nghề thơ khó nhất
Là làm sao chọn đúng chữ, đúng vần.
Tôi còn nhớ một hôm, xin kể thật,
Tôi tiếc mình sao lại cứ Thái Tân.
Vì sao ư, vì ở câu thứ nhất
Là Bairơn chứ không phải Bairân.
Mà chữa lại tên người không phải dễ.
Tôi suýt đổi thành Thái Tơn vì thế.

18
Thơ bây giờ, nhất là thơ hiện đại,
Đọc mà kinh, không vần điệu, không gì,
Ngoài một mớ câu từ nghe lải nhải,
Rất rườm rà, rất rối rắm. Nhiều khi
Tôi cứ nghĩ, rằng người ta vì ngại,
Vì bất tài nên cứ viết bừa đi.
Tôi, bảo thủ, tôi xin thề, thà chết,
Chứ loại thơ không vần tôi không viết!

19
Thêm chuyện nữa là khổ thơ octave
Tức khổ thơ tôi đang viết lúc này,
Gồm tám câu, vô, vô cùng phức tạp,
Chỉ ba vần, mà phải viết cho hay.
Một khổ thơ có từ lâu, ở Pháp,
Và rất nhiều nước khác, vốn xưa nay
Được sử dụng (khá thành công) khi kể
Những câu chuyện có chất hài tinh tế.

20
Cũng bằng khổ thơ này tôi dịch hết
Mấy trăm trang một tác phẩm thiên tài
Là Don Juan của Bairơn trác tuyệt.
Dịch lâu rồi, nhưng thật tiếc, không ai,
Không ai đọc, dù liếc qua cho biết.
Thôi phải đành để đấy đợi “ngày mai”,
Nếu quả có một ngày mai như vậy
Khi ai đó đọc Don Juan, lúc ấy...

21
Vâng, lúc ấy... Nhưng mà thôi, xin lỗi,
Tôi là anh hay mắc bệnh lạc đề,
Chuyện đang hay thành lan man, rắm rối,
Xen những điều vớ vẩn, lắm người chê..
Mà câu chuyện chúng ta, xin được hỏi,
Dừng nơi nào? Ai nhớ, nói tôi nghe.
A, anh chàng rút ra từ chiếc ví
Ba mươi tờ trăm nghìn đồng, sướng nhỉ?

22
Rồi sau đó? ồ, anh ta đưa vợ
Mua mobile kiểu ý - dẫu phần nào
Cũng không phải không mơ hồ lo sợ,
Nhưng hết tiền, đang bí, chớ làm cao!
Đời là thế. Nếu là ta, ta nỡ
Đem vứt tiền cho vợ mắng hay sao?
Rồi sau nữa? Sau nữa ư? Thực tế
Tôi tiếc chẳng có gì hay để kể.

23
Cô vợ trẻ, đẹp như nàng tiên ấy
Có mobile, sung sướng, chẳng biết chồng
Một buổi sáng đứng soi gương, chợt thấy
Hình như mình bé hẳn lại... ồ không!
Anh ta sợ, ngạc nhiên, run lẩy bẩy,
Nghĩ chắc mình vì lao lực, lao công,
Hay vì đói... Chứ hoàn toàn không nghĩ
Mọi tai họa bắt nguồn từ chiếc ví.

24
Rồi sự việc bỗng trở nên sáng tỏ
Khi một hôm, vẻ âu yếm khác thường,
Cô vợ trẻ xin khoản tiền nho nhỏ
Mua đôi vòng và chiếc nhẫn kim cương.
Như ta biết, giờ việc này không khó,
Nên anh chiều. Sau đó, nghĩ mà thương:
Người anh ta bé chỉ còn một nửa,
Và chắc chắn sẽ lại còn bé nữa.

25
Thế mà vợ của anh ta, thật lạ,
Không nhận ra thay đổi ấy. Hay là
Bé hay lớn với cô đều thế cả?
Hay thực tình không muốn thấy? Người ta
Thường vẫn thế, khi buồn hay vui quá,
Cả những điều quan trọng cũng cho qua.
Còn anh chồng thì ngắm mình, xấu hổ
Không bước ra khỏi nhà từ hôm đó.

26
Anh yêu vợ, không trách gì, không nói,
Nghĩ tình yêu luôn có giá, thực tình
Còn dằn vặt tự trách anh kém cỏi,
Đã là chồng thì chấp nhận hy sinh.
Một tấm gương cho chúng ta học hỏi!
Thế mà rồi, tấm gương ấy lung linh,
Xin nói thật, có hơi mờ một tý
Khi vợ lại xin tiền, anh mở ví...

27
Anh mở ví, định rút ra từ đấy
Đúng năm trăm triệu chẵn vợ yêu cầu
(Để mua chiếc xe Ford), nhưng lúc ấy
Bỗng giật mình và nhẩm tính rất mau,
Rằng nếu rút một khoản tiền lớn vậy
Thì người mình sẽ co lại đến đâu?
Và đúng lúc anh đang ngồi do dự
Thì cô vợ bước vào... Ôi phụ nữ!

28
Tôi còn nhớ trong Don Juan có đoạn
Nói rất hay về phụ nữ thế nào.
Ai muốn đọc, xin mời, rồi các bạn
Biết thực tình phụ nữ họ ra sao.
Nói ngắn gọn là họ gây buồn chán,
Thích đòi tiền, thích ăn diện, làm cao...
Thế mà ta vẫn chiều, cam chịu khổ,
Vì đơn giản... không thể nào thiếu họ.

29
Vâng, đúng lúc anh chồng ngồi suy nghĩ
Thì vợ anh, cô gái trẻ ham tiền,
Bỗng xuất hiện, định giành ngay chiếc ví,
Với nụ cười xinh đẹp giống như tiên.
Bạn đã gặp cái cảnh này chưa nhỉ?
Tôi, ơn trời, chưa gặp phải. Tuy nhiên,
Anh chồng kịp vứt ngay qua cửa sổ,
Vì không muốn vợ biến thành hạt đỗ.

30
Thế là hết. Chiếc ví kia biến mất.
Cũng hết luôn câu chuyện lạ kỳ này,
Một câu chuyện tôi cam đoan có thật.
Sao, hết rồi? Anh nói đến là hay.
Thế mà gọi là truyện ư? Chán ngắt.
Theo lẽ thường, người viết truyện xưa nay
Dẫu thế nào cũng đều thêm đoạn kết,
Đây là cái mà chúng tôi cần biết.

31
Cũng được thôi. Vốn viết văn có hậu,
Nên truyện tôi thường kết đẹp, thế mà
Câu chuyện kể lần này, tôi chẳng giấu,
Kết rất buồn, gây thất vọng: Anh ta
Vứt chiếc ví là vứt luôn kho báu,
Nên hết tiền, lại thấp bé, thành ra
Bị vợ bỏ, bỏ thẳng thừng, tàn nhẫn,
Mặc anh chồng ngồi tơ hơ, nuốt hận.

32

Để kiếm sống, anh xin vào rạp xiếc
Làm một chân sai vặt, một anh hề.
Vẫn yêu vợ, và những khi rỗi việc
Lại nhớ nàng với khuôn mặt ủ ê.
Trong lúc diễn, anh lùn nhìn, thật tiếc,
Chẳng lần nào nhìn thấy vợ, buồn ghê.
Thế là đã năm năm anh ở đấy,
Ai muốn gặp, cứ đến tìm, sẽ thấy.

33
Các bạn hỏi: Có hay không bài học
Từ nôm na câu chuyện khó tin này?
Hình như có. Thứ nhất là đừng ngốc
Mà buông mình theo ý vợ. Còn đây
Là bài học thứ hai: Khi bỗng chốc
Nhặt được tiền thì nên liệu trả ngay.
Chỉ thế thôi, ngoài ra, xin nói rõ,
Có đốt đuốc mà tìm thêm chẳng có!

   Mồng hai Tết Giáp Thân.