Thơ năm chữ
(Nhà xuất bản Lao Động, 1999)
    Thái Bá Tân
______________________

Cùng bạn đọc

Tập thơ này chỉ gồm những bài thơ năm chữ, mười bài đầu viết trước năm 1986, đã in trong tập THƠ CHọN LọC, những bài còn lại tôi mới sáng tác gần đây. Vì sao chỉ toàn năm chữ ? Vì tôi thấy hình thức thơ này giàu chất trữ tình, nhạc tính cao, dễ đi vào lòng người, và đơn giản vì tôi thích nó. Tôi đã từng viết thơ xô-nê niêm luật, thơ bậc thang, thơ văn xuôi, đấy là chưa kể đã dịch hàng nghìn trang thơ nước ngoài có hình thức chặt chẽ, cầu kỳ. Nay về già, tự nhiên muốn trở nên giản dị, nhẹ nhàng, và tôi thấy mọi khám phá, tìm tòi hiện đại trở nên xa lạ. Tôi chỉ có nhu cầu tự bộc bạch để qua thơ nói những gì không thể hoặc không tiện nói trong cuộc sống hàng ngày.

Bây giờ ít, rất ít người đọc thơ, cả thơ hay, cả khi được tặng. Không ai trách ai điều ấy. Nhưng nếu ngẫu nhiên bạn biết đến tập thơ này, đọc nó, tìm thấy đôi điều tâm đắc, thì tôi sẽ rất biết ơn bạn, và có thể tự an ủi rằng mình đã vất vả viết, bỏ tiền in nó không vô ích.

         Hà Nội, 18. 4. 1997
          Thái Bá Tân

_____________________________________________________

Lần đầu đi công tác

Lần đầu đi công tác
Mang cô gái trong tim
Đã thấy hơi khang khác
Chao lần đầu có em.

Lần đầu anh đi xa
Đã có người nhắc dặn
Mấy lời thôi bâng quơ
Mà va-li thấy nặng.

Anh đã đi rất nhiều
Chưa một lần được tiễn
Nhưng hôm nay anh chờ
Biết đâu em sẽ đến.

Anh chờ, chờ rất lâu
Nhưng tàu không thể đợi
Đi, để lại phía sau
Người anh chờ không tới.

Xung quanh là lặng im...

Xung quanh là lặng im
Chỉ mình tôi đang thức
Và hình như trái tim
Cô đơn trong lồng ngực.

Trang giấy nằm chờ thơ
Quyển sách chờ được đọc
Vi-ô-lông thì chờ
Được cùng tôi lại khóc.

Còn tôi, tôi chờ ai
Chờ cái gì sẽ tới ?
Mùa đông đêm rất dài
Dài cả hơn chờ đợi.

Bao lâu rồi tôi ngồi
Hút thuốc chờ như vậy ?
Theo tàn thuốc là tôi
Và thời gian đang cháy...

Tháng ba

Lại lần nữa tháng Ba
Đứng chờ tôi trước ngõ
Từ rặng nhãn sau nhà
Mặt trời lên rất đỏ.

To hơn hẳn mọi ngày
Gà nhà ai tục tác
Và hình như Hồ Tây
Sương mù không phủ bạc.

Tháng Ba, chao, tháng Ba
Từ trong phòng im lặng
Tôi ngừng đọc nhìn ra
Cả khu vườn ngập nắng.

Hình như trời rất xanh
Cả nước hồ cũng thế
Hình như chim trên cành
Đang có gì vui vẻ.

Không đâu bỗng thở dài
Tôi rời bàn đứng dậy
Vì hình như có ai
Gọi, chờ tôi đâu đấy...

Các cô gái làng tôi

Các cô gái làng tôi
Lên đường đi đánh Mỹ
Khoác ba-lô và rồi
Từ cô, thành đồng chí.

Họ đi vào chiến tranh
Mà như đi vào hội
Những cô gái hiền lành
Vui, hồn nhiên quá đỗi.

Nhiều, nhiều năm chiến trường
Họ cũng vui như vậy
Dù đói, dù bị thương
Bom rơi và lửa cháy.

Và chỉ ngày hòa bình
Họ buồn khi trở lại
Bỗng sững sờ thấy mình
Không còn là con gái.

Buồn càng buồn gấp đôi
Vì hình như lúc ấy
Không người nào làng tôi
Biết họ buồn như vậy.

Đã là ba mươi tết

Đã là ba mươi tết
Trời thấp và đầy mây
Một mình giữa gió rét
Có ai đó đang cày.

Cùng còng lưng vì đói
Con người và con trâu
Đi theo cày mệt mỏi
Chắc đã lâu, rất lâu.

Chao bức tranh buồn tẻ
Xưa như trái đất này
Khó tin xưa cũng thế
Hàng nghìn năm trước đây.

Gió đuổi nhau heo hút
Chiếc miếu cổ giữa đồng
Trên một cành cây cụt
Con quạ ngồi rỉa lông.

Chắc khó lòng kịp tết
Nay đã là ba mươi
Còng lưng giữa gió rét
Con trâu và con người.

Từ cuộc chiến tranh kia

Không hiểu sao gần đây
Đêm nào nằm cũng vậy
Tôi mơ toàn máy bay
Bom rơi và lửa cháy.

Từ cuộc chiến tranh kia
Mà tôi không tham dự
Máy bay Mỹ hiện về
Hoàn toàn không hung dữ.

Chúng lặng lẽ tìm tôi
Chỉ tìm tôi, thật lạ
Rồi từ từ bom rơi
Nhẹ nhàng như chiếc lá.

Bom nổ cũng rất êm
Không bị thương, máu chảy
Tôi nằm chết, trái tim
Chỉ trái tim bốc cháy.

Tôi kêu, tôi van nài
Hãy cứu tôi, và đợi
Nhưng hình như không ai
Muốn nghe và muốn tới.

Từ cuộc chiến tranh kia
Mà tôi như lẫn tránh
Nay chiến tranh lại về
Để làm tôi bất hạnh.

Và cứ thế đêm đêm
Sau một ngày mỏi mệt
Dù không đau, dù êm
Tôi lại nằm - để chết.

Đêm Nha Trang

Đêm tỉnh dậy bất ngờ
Nghe đều đều sóng đánh
Tôi nằm nghĩ bâng quơ
Bỗng buồn và thấy lạnh.

Sóng, sóng mãi không thôi
Hiền từ mà dữ dội
Sóng đánh vào tim tôi
Vừa êm vừa nhức nhối.

Sóng đánh bao đời nay
Không ngừng, không mỏi mệt
Và cũng thế sau này
Cả khi tôi đã chết.

Chắc nhiều người trước tôi
Từng nằm nghe sóng đánh
Cũng suy nghĩ và rồi
Bỗng buồn và thấy lạnh.

Buồn, tất nhiên là buồn
Vì sóng còn mãi mãi
Tôi thì chết, vùi chôn
Không có gì để lại.

ừ mà tôi là ai
Vì cái gì dã sống ?
Tôi sống đúng hay sai
Làm được gì quan trọng ?

Suốt đời tôi làm thơ
Không hay mà không dở
Có điều không hững hờ
Có điều tôi không sợ.

ừ thì tôi thơ ngây
Làm lắm điều ngớ ngẩn
Nhưng tôi sống đời này
Công tâm và đứng đắn.

Cũng chẳng sao nếu đời
Bắt chịu nhiều đau khổ
Và đã không cho tôi
Những gì tôi đáng có.

Sóng, sóng mãi không thôi
Hiền từ mà dữ dội
Sóng vỗ vào tim tôi
Vừa êm vừ nhức nhối.

Sóng đánh bao đời nay
Không ngừng, không mỏi mệt
Và cũng thế sau này
Cả khi tôi đã chết.

Tôi chết ? Cũng bình thường
Miễn là còn tiếng sóng
Miễn là còn quê hương
Nghĩa là tôi còn sống.

Mùa xuân

Mùa xuân, lại mùa xuân
Vui mà buồn khó tả
Hai tay đút túi quần
Tôi bước đi thong thả.

Nắng vừa hửng, đất se
Đường ngổn ngang xác pháo
Chú gà choai vụng về
Tập gáy bên gốc gạo.

Cày cấy xong đã lâu
Đồng lúa xanh -  đây đó
Mấy cô mới làm dâu
Đội mâm về cúng tổ.

Trời đã trong, xa xa
Đàn cò bay uể oải
Như đàn con xa nhà
Lâu ngày nay trở lại.

Hai tay đút túi quần
Tôi bước đi il lặng
Để cái ấm mùa xuân
Xuyên qua như tia nắng...

Những lời chưa nói

  Tặng Song Tú

Anh muốn viết tặng em
Bài thơ tình hay nhất
Có mặt trời, sao đêm
Có hoa và cỏ mật.

Anh muốn nói rằng anh
Đang yêu em, yêu lắm
Bồng bột và chân thành
Đến bị chê lẩm cẩm.

Anh muốn nói nhiều điều
Thế mà không biết nói
Và bài thơ tình yêu
Vẫn còn chưa viết nổi.

Nên trong khi đợi chờ
Bài thơ anh sắp tặng
Anh tặng em bài thơ
Còn chìm trong giấy trắng.

Trong đấy dành cho em
Có cỏ hoa đồng nội
Có mặt trời, sao đêm
Và những lời chưa nói.

Buồn

Có một đôi trai gái
Chia tay đứng trên cầu
Cả hai lần lựa mãi
Không chịu rời tay nhau.

Mặt trời lên, nắng hửng
Cánh cò nghiêng, chơi vơi
Nước dưới sông hờ hững
Soi bóng của hai người.

Cuối cùng anh bạn trẻ
Đã lên đường đi xa
Cô gái buồn, ứa lệ
Thẫn thờ đi về nhà.

Họ để lại phía sau
Một dòng sông nước đục
Và ba bốn nhịp càu
Nối những ngày hạnh phúc.

Còn tôi, tôi thở dài
Bỗng buồn, nhìn theo họ
Dù không hề xa ai
Dù không hề đau khổ.

Dòng nước vẫn lờ trôi
Cánh cò nghiêng vẫn vẫy...
ừ, hay buồn vì tôi
Không được xa ai đấy ?

Có ai ngồi bên tôi

Không ít khi đâu đấy
Nơi yên tĩnh tôi ngồi
Hình như tôi bỗng thấy
Có ai ngồi bên tôi.

Có lẽ là quê hương
Đang ngồi yên bên cạnh
Khi tôi nghỉ dọc đường
Một nơi xa hẻo lánh.

Cũng có thể tuổi thơ
Ngồi bên tôi làm bạn
Đùa nghịch suốt hàng giờ
Khi tôi buồn, chán nản.

Cả hôm nay cũng vậy
Trong phòng vắng tôi ngồi
Hình như tôi cũng thấy
Có ai ngồi bên tôi.

Nhưng ai ? Tôi chẳng biét
Chỉ biét rằng vừa qua
Tôi thấy mình mỏi mệt...
Hay phải chăng tôi già?

Khi bố mẹ giận nhau

Hôm nay bố và mẹ
Giận nhau, cùng ngồi im
Nhà buồn tênh, vắng vẻ
Con cún nằm, lim dim.

Ngoài sân trăng rất sáng
Bé muốn vui, muốn cười
Nhưng bố mẹ im lặng
Bé chẳng còn thiết chơi.

Con cún không vẫy đuôi
Nó cũng buồn như be
Tất cả vì bố mẹ
Giận nhau đang ngồi im...

Mùi thơm tóc em

Mưa, trời mưa suốt đêm
Hoa đại rụng đầy thêm
Trong hương hoa anh thấy
Thoảng mùi thơm tóc em.

Những giọt nước long lanh
Treo trên mỗi lá cành
Anh thấy như nước mắt
Em giành riêng cho anh

Trời hửng nắng, nhiều khi
Chỉ tiếng gió thầm thì
Anh nghe mà cứ tưởng
Nhẹ nhàng chân em đi.

Rồi lại đêm, suốt đêm
Hoa không rụng ngoài thềm
Thế mà anh vẫn thấy
Mùi thơm của tóc em...

Tản mạn đêm khuya

Bài thơ đã viết xong
Hình như ngày sắp rạng
Nước mưa vẫn từng dòng
Chảy đều đều trên máng.

Cây hoa giấy đầu hè
Chắc đang run vì lạnh
Ông hàng xóm đạp xe
Như mọi ngày, rao bánh.

Cái mệt mỏi từ đâu
Bỗng bất ngờ ập đến
Và lan man trong đầu
Những ý buồn xuất hiện.

Vâng, bài thơ của tôi
Đã viết xong, nằm đấy
Không đến nỗi quá tồi
Nhưng chỉ là tờ giấy.

Nó không giúp được cây
Khỏi run vì gió lạnh
Cũng không thể hàng ngày
Làm no người rao bánh,

Tôi học nhiều, biết nhiều
Bao cái hay này nọ
Nhưng không biết một điều:
ích gì không điều đó?

Và rằng cả bây giờ
Cả sau khi tôi chết
Có bao người đọc thơ
Và những  gì tôi viết?

Tôi như người nông dân
Gieo mầm thơ xuống ruộng
Có thể thành hoa xuân
(Mà tôi không được hưởng).

Cũng chẳng sao nếu thơ
Không làm nên vụ gắt
Tôi sẵn sàng cùng thơ
Tự hoà tan vào đất

Tôi sẽ sống đời này
Không phải trên trang giấy
Mà trong từng lá cây,
Trong thầm thì suối chảy,

Tôi sẽ là một phần
(Vô hình và nhỏ bé)
Của đất nước nhân dân,
Trường tồn qua thế hệ,

Nào bài thơ viết xong
Hình như ngày đã rạng,
Hãy cùng tôi ra đồng
Kịp giờ gieo buổi sáng...

Tự an ủi

Cái hào hứng ban đầu
Khi tập thơ xuất bản
Đã tan biến từ lâu
Để nhường cho buồn chán.

ở hiệu sách thơ tôi
Vẫn xếp đầy một góc
Không ai mua, và rồi
Chắc không ai muốn đọc

Thời cơ chế thị trường
Kể điều này không lạ
Nhất là khi văn chương
Nhiễu nhương và xuống giá.

Mà chẳng sao điều này.
Thơ cũng như rượu quí,
Có thể giữ lâu ngày
Càng tăng thêm giá trị.

Chiều

Chiều, nắng rụng đầy thềm
Những đốm tròn run rẩy
Hương hoa sữa thật êm
Lẫn cùng mùi rơm cháy.

Qua cửa sổ, tình cờ
Chiếc lá vàng rơi nhẹ
Nằm ngay trên tập thơ
Đang chờ anh lặng lẽ.

Nhà bên ai vặn đài
Tiếng nhạc buồn bay lại.
Không hiểu nhạc của ai,
Như Sôpanh thì phải.

Mọi việc vẫn bình yên
Thế mà buồn khó tả
Cái buồn không có tên,
Cùng mây trời, hoa lá.

Tự lúc nào tay em
Chạm vai anh thân mật
Tay em buồn và mềm
Như hoàng hôn đang tắt.

Hoa sữa

Trời chớm lạnh, sương mù
Bám cả vào cánh cửa
Hà Nội lại vào thu
Lại thơm mùi hoa sữa.

Mùi hoa của mộng mơ
Và những đêm hò hẹn
Mùi hoa thơm bất ngờ
Làm ngỡ ngàng khách đến.

Mùi hoa sữa hiền lành
Giúp ta quên buồn chán
Như ngày nào chiến tranh
Xưa tan mùi bom đạn.

Hoa sữa đọng trên tay
Dính cả vào da tóc,
Vào công việc hàng ngày
Và trang thơ tôi đọc.

Trên ghế đá ven hồ
Nhiều, nhiều đôi trò chuyện
Mùi hoa của thủ đô
Làm lòng thêm xao xuyến.

Ướp một ít hương hoa
Vào tim và nỗi nhớ
Ngày mai tôi đi xa
Một mình, không có vợ.

Như mang theo sương mù
Đang bám vào cánh cửa
Cùng Hà Nội vào thu
Với mùi thơm hoa sữa...