PUSHKIN

BÁ TƯỚC NULIN
          Truyện thơ

Nào, xuất phát, tiếng tù và dục giã,
Cánh phường săn áo mũ sẵn sàng,
Trời chưa sáng đã ngồi trên lưng ngựa,
Bầy chó chờ, sốt ruột sủa vang.
Kia, ông chủ đang bước ra, đưa mắt
Nhìn xung quanh một lượt rất hài lòng.
Ông ưỡn bụng, vung tay, qua nét mặt
Tỏ ra mình rất quan trọng. Người ông
Mặc chiếc áo sécmen nom rất bảnh,
Chiếc dao nhọn cài thắt lưng; bên cạnh
Là bình rum; và một chiếc tù và
Treo dây đồng ngay trước ngực ông ta.
Còn bà vợ thì hẵng đang ngái ngủ,
Quàng chiếc khăn mỏng dính, dáng bần thần,
Từ cửa sổ, không lấy gì thích thú,
Nhìn đám người đang hăm hở đi săn.  
Nhưng kia, ngựa được người hầu dẫn tới,
Nhảy lên yên ngồi chêm chệ, chồng bà
Liền bảo vợ: Tôi đi, không phải đợi!
Rồi cả đoàn, người và chó đi ra.

Vào những ngày cuối cùng trong tháng Chín
(Theo cách nói của văn xuôi thấp hèn)
Ở nông thôn thật buồn, mây xám xỉn,
Đường ngập đầy tuyết bẩn; ở rừng bên
Là tiếng sói đang hú vang... Ấy ấy,
Người đi săn lại thầm mong được vậy.
Anh ta săn không biết mệt, suốt ngày
Phi ngoài đồng, ăn ngủ giữa rừng cây,
Rồi uống rượu, rồi nắng mưa, cáu bẩn...
Mà tất cả vì cuộc vui hấp dẫn.

Nhưng bà vợ của ông ta thế liệu
Chồng đi săn ở lại biết làm gì?
Làm gì ư? Xin đừng lo - không thiếu:
Chăn đàn gà, muối nấm hoặc nhiều khi
Nhắc đầy tớ nấu ăn trưa và tối,
Hay kiểm tra hầm rượu hoặc khu vườn.
Mắt bà chủ đâu cũng cần - phải nói
Nhìn cái gì cũng có việc làm luôn.

Nhưng nhân vật của chúng ta ... (Ừ nhỉ,
Tôi lại quên đặt tên họ cho bà.
Chồng thì gọi Natasa yêu quí.
Còn ta thì đơn giản: Natasa,
Hay Natalia Paplôvna cũng được).
Vâng, nhân vật chúng ta, xin nói trước
Tiếc là không, không biết một chút nào
Các việc nhà rất phức tạp. Vì sao?
Vì lớn lên nàng được nuôi ăn học
Không phải theo như thông lệ nước mình,
Mà lại ở một trường tư quí tộc
Với một bà kèm cặp rất thông minh
Có tên gọi Falbala, người Pháp.

Bên cửa sổ nàng đang ngồi mệt mỏi
Đọc tập năm tiểu thuyết Mối tình đầu
Của Arman và Eliza, còn gọi
Là “Thư từ trong hai họ với nhau”.
Tiểu thuyết ấy thuộc dòng văn tình cảm
Rất trang nghiêm, đặc biệt rất, rất dài,
Đầy giáo huấn, đầy những trang u ám,
Tuy chẳng gì là lãng mạn, bi ai...

Nàng lúc đầu còn ngồi yên, cứ thế
Đọc từng trang rất chăm chú, dần dần
Thành lơ đãng, và cuối cùng lặng lẽ
Nhìn ra ngoài cửa sổ, phía rìa sân.
Có con chó trêu con dê ngỗ nghịch.
Trẻ đứng quanh luôn hò reo vui thích.
Còn gần hơn, sát cửa sổ lúc này
Dáng buồn rầu, bất lực, đám gà tây
Cũng định gáy, cũng giơ cao đôi cánh
Như chú gà ướt lông đang đứng cạnh.

Giữa vũng nước ba con vịt đùa nhau.
Một bà lão đi qua sân ngước đầu
Phơi quần áo vắt ngang qua bờ dậu.
Cảnh không vui, thế mà trời lại xấu.
Tuyết sắp rơi... hình như thế, bỗng nhiên
Có tiếng chuông xe ngựa vang lên.

Ai sống lâu vùng nông thôn hẻo lánh
Sẽ có ngay một phát hiện - đó là
Không ít khi tiếng xe kêu lanh lảnh
Cũng đủ làm xao xuyến trái tim ta.
Ôi lạy chúa, ai kia? Ta tự hỏi,
Bạn bè ư một thời trẻ lâu rồi?
Tim rộn rã một niềm vui khó nói.
Ta mừng thầm, nhưng sau đó, than ôi
Xe rẽ ngang và tiếng xe lọc cọc
Nghe bé dần, rồi lặng im sau dốc.

Natalia Paplôvna lúc ấy
Nghe tiếng chuông sung sướng chạy ra liền,
Từ ban công nàng nhìn ra và thấy
Sau mé rừng, cỗ xe ngựa đi lên
Từ phía sông, bên cối xay chậm rãi
Đang lắc lư, mỏi mệt vượt qua cầu.
A, tới đây! Hình như không! Rẽ trái...
Và nàng nhìn như muốn khóc hồi lâu.

Nhưng bất chợt - hoan hô, xe lên dốc!
Nào, Phinca, Vaxca nữa, trông này!
Kia, cỗ xe đang lăn kia khó nhọc,
Ngay bây giờ hãy dẫn nó về đây!
Nhanh, nhanh lên, chạy ra mời khách quí
Hãy dừng lại để ăn cơm và nghỉ.
Nhớ hỏi xem có mệt..." Đám người nhà
Chạy ra ngoài. Và nhân vật chúng ta
Liền sửa sửa mái tóc bồng tuyệt mĩ,
Rồi quàng khăn, rồi đẩy ghế, xô bàn.
"Trời, có khách! Nhanh nhanh lên một tí!”
Kia cuối cùng, xe được dẫn vào sân.
Đi đường xa, cỗ xe đầy bụi bám
Yếu ọc ạch, trông bề ngoài bi thảm.
Rồi xuống xe, nhằm thẳng hướng vào nhà
Là một chàng hơi khập khiễng đi ra.
Còn ông lão theo hầu chàng, người Pháp.
Không tỏ ra mệt mỏi hoặc ưu phiền
Mà còn nói: "Nào, Allons courage!"
Kia hai người được dẫn, bước lên hiên.

Trong khi đám người nhà lo chuẩn bị
Chỗ nghỉ ngơi đàng hoàng cho khách quí,
Thì Picard, lão người Pháp trổ tài
Cho mọi người biết rõ lão là ai
Trong những dịp thế này; còn chủ lão
Đi đường bẩn, đang muốn thay quần áo ...
 
Xin cho tôi được nói một đôi điều
Về anh chàng nhân vật trẻ đáng yêu.
Người đó chính là Nulin, bá tước,
Kẻ vừa qua trong cơn mốt thường ngày
Đem nhu nhập của tương lai tiêu trước,
Từ những miền xa lạ mới về đây.
Giờ chàng tới Pêtrôpôn, lo sẵn
Mang đi theo để dự phòng cẩn thận
Cả một lô gồm mũ quạt, ống nhòm,
Áo trong, ngoài, quần cộc, áo đuôi tôm,
Rồi một tá khăn mùi-xoa sặc sỡ,
Tất à jour, rồi khuy áo, kim cài,
Rồi cuốn sách của Ghizô đáng sợ,
Tập tranh dày đả kích chẳng chừa ai;
Rồi sách mới của Oantơ Xcốt,
Rồi bon mots của Pari, đất mốt,
Cùng một vài bài hát Beranger,
Vài giai điệu Rossini, Paer...
Và vân vân, và vân vân, vô kể!

Cơm dọn xong, xin mời! Bà chủ trẻ
Natalia Paplôvna đang chờ.
Khi anh chàng bá tước của chúng ta
Hé nhẹ cửa bước vào. Nàng đứng dậy
Liền hỏi thăm sức khỏe khá ân cần.
Bá tước đáp: Không sao! Rồi sau đấy
Cả hai người cùng đi tới bàn ăn.
Họ ngồi xuống. Chàng đưa tay ẩy nhẹ
Bộ đồ ăn về phía nữ chủ nhà,
Rồi hắng giọng, thông minh và tinh tế,
Chàng bắt đầu chê và diễu nước Nga;
Rằng rét vậy mà người ta sống nổi,
Rằng chàng nhớ, nhớ Paris quá đỗi.
"Còn bên kia, sân khấu hiện thế nào?"
"C'est bien mauvais!" ôi buồn sao!
Ông Talma thì hoàn toàn nghễnh ngãng.
Còn cô Mars thì than ôi đã già,
Chỉ Potier, Potier ngoại hạng
Là ít nhiều danh tiếng những ngày qua
Còn giữ được. Vâng, chỉ ông là một!”
"Nhà văn nào bây giờ đang hợp mốt?"
"Lamartine và D'Artincourt!"
"Ở nước ta các cây bút quê mùa
Cũng bắt chước cả hai nhà văn ấy".
"Thật thế ư? Ồ, tất nhiên, nếu vậy
Thì nước Nga, các bộ óc ngu đần
Đã sáng hơn và phát triển dần dần.
Mong cho ta không suốt đời tăm tối..."
"Giờ thắt lưng bên ấy mặc thế nào?"
"Ồ, rất thấp, đến chỗ này... xin lỗi,
Xin phép bà cho xem thử ra sao:
Được! đăng-ten... thêu ở gần... rất tốt!
 Mặc như bà đã rất gần với mốt".
"Đây chúng tôi vẫn nhận được tại nhà
Khá đều đều tờ “Bưu điện Matxcơva".
"Thế thì tốt. Bà nghe tôi hát nhé
Một vaudeville rất, rất tuyệt..." Và rồi
Bá tước hát.
       "Vâng, vâng, nhưng có lẽ
Mời ông dùng bữa cơm nhẹ đi thôi!"
"Không, tôi no..." Rồi hai người đứng dậy.
Bà chủ vui, vui hơi quá ngày thường.
Còn bá tước, quên Pari lộng lẫy,
Nghĩ: Lạy trời, nàng sao quá dễ thương!
Và cứ thế, thời gian trôi nhanh chóng,
Khách thì luôn như xao xuyến trong lòng,
Còn bà chủ, khi thì nhìn cháy bỏng,
Khi thần thờ như khao khát chờ mong.
Loáng một cái - sắp nửa đêm, chán thật.
Từ phòng bên nghe rõ đám người hầu
Đều đặn ngáy. Nến lụi dần sắp tắt,
Gà láng giềng cũng lên tiếng từ lâu.
"Thôi tạm biệt!” - bà chủ nhà đứng dậy.
- Chúc ngủ ngon!" và lưu luyến cúi chào,
Chàng bá tước gần như yêu lúc ấy,
Cầm tay bà hôn âu yếm. Rồi sao?
Ôi, lạy chúa tha cho bà, nếu được -
Bà đã khẽ bóp tay chàng bá tước!

Natalia Paplôvna cởi áo.
Parasa đứng cạnh. Cái cô này
Thưa các bạn, người hầu nhưng mạnh bạo
Và chủ trò rất lắm chuyện xưa nay.
Khâu rồi giặt, rồi đưa tin cho chủ,
Cô ta xin các loại quần áo cũ;
Không ít khi lơi lả với ông nhà
Hay hỗn hào mắng lại cả ông ta.
Trước bà chủ, không ngại ngần nói dối.
Về bá tước giờ cô ta đang nói -
Về con người, về công việc, dáng đi...
Đúng là không, không bỏ sót cái gì.
Có trời biết sao cô ta có thể
Vừa kịp nghe đã biết những điều này.
Nhưng cuối cùng bà chủ cô nói khẽ:
"Thôi đủ rồi! Tôi đã chán! Thôi ngay!"
Sai mang áo viền đăng ten và mũ,
Nàng cho cô lui ra, rồi đi ngủ.

Trong khi đó thì anh chàng khách quý
Được ông kia người Pháp giúp bắt đầu
Cởi quần áo rồi lên giường đi nghỉ,
Gọi xì-gà, và chỉ một lúc sau
Monsier Picard, liền mang đến
Một bình to đựng nước, điếu xì gà,
Chiếc cốc bạc, cái giá đồng đựng nến,
Chiếc đồng hồ báo thức cổ, ngoài ra
Mấy chiếc kẹp lò xo dùng kẹp tóc
Và một cuốn sách dày chưa kịp rọc.

Chàng bá tước nằm trên giường, mệt mỏi
Cầm Oantơ Xcốt đọc lơ là,
Vì lòng chàng đang vấn vương bao nỗi
Về những điều chàng chứng kiến vừa qua.
Đầy xúc động và thèm mong, chàng nghĩ:
"Ồ, không lẽ ta đang yêu sao nhỉ?
Thì đã sao! Và nếu... nếu lần này
Chuyện lại thành, và được... thật là hay!
Hình như ta được nàng yêu, cổ vũ..."
Chàng nghĩ thế rồi tắt đèn đi ngủ.

Nhưng khốn nỗi, chàng không sao ngủ được,
Bị tình yêu và thèm muốn dày vò.
Con quỉ dữ không buông chàng bá tước,
Gợi trong lòng nhiều ý nghĩ bâng quơ.
Rồi nhân vật của chúng ta lúc đó
Nằm tưởng tượng thấy trong đầu rất rõ
Đôi mắt đen của bà chủ đưa tình,
Và dáng người đầy đặn, cặp môi xinh,
Và giọng nói rất đàn bà, nhỏ nhẹ.
Rất nông thôn là đôi má hồng hồng,
Vâng, đẹp nhất là khi người ta khỏe...
Và rồi chàng còn nhớ cả eo hông,
Nhớ cả đôi bàn chân thon và thẳng,
Nhớ rằng vâng, chính xác quả thế này:
Nàng lơ đãng mỉm cười rồi im lặng
Lúc tiễn chàng, âu yếm bóp vào tay.
Thế mà chàng đã ngốc sao lúc đó!
Đáng lẽ ra nên ở lại; từ đầu
Phải đoán hiểu, tóm luôn cơ hội nọ...
Nhưng bây giờ cũng chưa muộn lắm đâu.
Cửa phòng nàng chắc hãy còn đang mở.
Chàng khoác vội chiếc áo dài sặc sỡ,
Trong bóng đêm vấp phải ghế - thế là
Anh người hùng bá tước của chúng ta,
Như ngày xưa Tacquyn, vua La Mã,
Giờ quyết tâm dám coi thường tất cả,
Chàng mò sang Lucrece diễm kiều,
Mong được nàng ban cho chút tình yêu.

Cũng như thế khi con mèo tinh quái -
Một trò chơi của con bé người hầu -
Rình bắt chuột, đang bước đi mềm mại,
Lúc cuộn tròn chờ đợi, lúc theo sau;
Lúc nheo mắt thu lu ngồi đâu đấy,
Lúc dướn lên, cái đuôi dài ngoe nguẩy,
Rồi nhe nanh, giơ móng nhọn bất ngờ
Nhảy ra vồ chú chuột nhỏ ngây thơ.
Bị thôi thúc bởi ý đồ tội lỗi,
Chàng bá tước một mình trong đêm tối
Dò dẫm đi, không dám thở: mỗi lần
Nghe tiếng sàn kêu sột soạt dưới chân
Lại hoảng hốt run lên. Kia chàng tới
Bên cánh cửa mà chàng thầm mong đợi.
Chàng đưa tay cầm quả đấm bằng đồng.
Cửa hé dần rất, rất khẽ - phía trong
Là một ngọn đèn con leo lét cháy
Soi mờ mờ một căn phòng lộng lẫy.
Nàng nằm kia như đang ngủ lúc này
Hay giả vờ như đang ngủ rất say.

Chàng bước vào rồi lui ra, ngần ngại,
Rồi bỗng nhiên quì mọp xuống chân nàng.
Nàng thì sao? Giờ thì tôi buộc phải  
Xin các bà rất thanh lịch cao sang
Của thủ đô Pêtécbua thử nghĩ,
Thử hình dung nàng sợ hãi thế nào,
Và thử mách bà chủ tôi yêu quí
Gặp cảnh này nên ứng xử ra sao?

Nàng mở mắt, mở to nhìn khiếp đỗi,
Trong khi ấy thì chàng kia sôi nổi
Tuôn một lô các tình cảm nồng nàn.
Một tay chàng còn dám định sờ chăn.
Mới nhìn thế, tất nhiên nàng rất hoảng,
Nhưng giây sau, bình tĩnh lại, và rồi
Với căm giận và lý do chính đáng,
Nàng bất ngờ dang tay rộng, và ôi -
Tát cho chàng Tácquyn nay một cái!
Vâng, một cái thật đau cho nhớ mãi.

Chàng bá tước của chúng ta xấu hổ,
Đành nghiến răng mà nuốt nhục thế này.
Thật khó đoán gì xẩy ra sau đó.
Chàng đang buồn và bối rối - đâu đây
Con chó con bỗng sủa vang, điều ấy.
Làm cô hầu đang ngủ ngon tỉnh dậy.
Nghe cô ta đang bước lại rất gần,
Bá tước thầm hết nguyền rủa bản thân,
Lại nguyền rủa bà chủ nhà nóng nảy,
Rồi vội vã lo tìm đường tháo chạy.

Còn bà chủ cùng cô hầu thế nào,
Họ làm gì và ngủ tiếp ra sao -
Mời các bạn tự đoán ra điều đó,
Xin đừng ai mong chờ tôi nói hộ.

Chàng bá tước của chúng ta hôm sau
Dậy, đánh răng, thay áo khá buồn rầu.
Cả đến việc tô móng tay phức tạp
Chàng cũng chán, và vừa làm vừa ngáp.
Mái tóc xoăn không dấp nước chải lì
Trên ngực chàng cà-vạt lệch vài li.
Tôi không biết chàng nghĩ gì lúc đó.
Nhưng mà kia, đầy tớ gọi uống trà.
Biết làm sao? Nén bực mình, xấu hổ,
Chàng phải đành ngượng ngập đi ra.

Bà chủ trẻ khi tiếp chàng tế nhị
Dấu đôi mắt đang diễu cười hàm ý,
Rồi day day đôi môi đỏ, bắt đầu
Nói hững hờ lấy lệ một vài câu.
Ông khách quí ngồi nghe buồn, uể oải,
Nhưng rồi quen, rồi đỡ ngượng, thế là
Chẳng mấy chốc đã mỉm cười đáp lại.
Rồi chưa đầy ba mươi phút trôi qua
Chàng lại đã pha trò nghe dễ mến
Và suýt yêu một lần nữa... Nhưng kìa,
Ngoài phía cửa có tiếng người! Ai đến?
"A! Xin chào bà vợ!" "Hãy nhìn kia!
Thưa bá tước, đây chồng tôi yêu quí.
Đây Nulin, bá tước, ghé thăm nhà..."
"Rất hân hạnh được các ông đến nghỉ.
Thời tiết giờ sao xấu tệ... Đi qua
Tôi nhìn thấy xe các ông lúc nãy
Bên lò rèn, thắng xong đang đợi đấy.
Natasa, em có biết, bên hồ,
Bọn anh lùng một chú thỏ rất to...
Vốt-ca đâu? Xin mời ông thử nếm
Thứ rượu ngon từ rất xa gửi đến.
Ông ở đây dùng bữa với nhà này?"
"Không, e rằng tôi phải vội đi ngay".
"Kìa, bá tước, tôi mời ông, nếu được...
Hãy ở đây thêm đã, vội làm gì?
Gia đình tôi rất mừng..." Nhưng bá tước
Đang buồn rầu, thất vọng, quyết ra đi.
Rồi ông lão Picard làm một cốc
Nhằm tăng thêm dũng khí để gói đồ.
Rồi đầy tớ bê ra xe khó nhọc
Cứ hai người một hòm gỗ khá to.
Rồi xe ngựa liền được đưa ngay đến
Sát tận cửa để bước lên cho tiện.
Ông Picard cũng xong việc, và rồi
Xe lên đường... Và câu chuyện của tôi
Có thể dừng lại đây, thưa các vị,
Nhưng tôi xin được nói thêm một tí.

Khi hai người khách quí mới đi xong,
Bà vợ đem mọi chuyện kể với chồng.
Ngay lập tức các láng giềng cũng được
Báo cho biết chiến công chàng bá tước.
Nhưng hỏi ai cùng bà chủ đã cười
To, vui vẻ và lâu hơn mọi người?
Mời các bạn thử đoán xem. Không biết?
Anh chồng ư? Ồ không phải anh chồng.
Anh ta giận không để đâu cho hết
Và nói rằng chàng bá tước chơi ngông,
Rằng chàng láo, rằng trẻ con, rằng ngốc,
Rằng anh ta sẽ bắt chàng phải khóc,
Rằng sẽ xua chó cắn, sẽ có ngày...
Tôi xin mách: cười to hơn lần này
Là Liđin, ông láng giềng thân cận,
Một địa chủ vừa hăm ba tuổi chăn.

Thưa các bạn, giờ thì ta, đàn ông
Có thể nói mà không lo này nọ,
Rằng ngày nay vợ chung thuỷ với chồng
Là một việc bình thường, và vẫn có!

                    Thái Bá Tân dịch